به گزارش دانشجو آزاد:  

امیرحسین نادری، پژوهشگر و فعال حوزه سیاست‌گذاری علم و فناوری در گفت‌وگو یا ایسنا با اشاره به منظومه فکری رهبر شهید ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، درباره علم و فناوری گفت: اگر بخواهیم این منظومه را در چند محور اصلی دسته‌بندی کنیم، نخستین محور، علم به عنوان موتور پیشرفت کشور است؛ یعنی علم نه یک فعالیت صرفا دانشگاهی، بلکه زیربنای توسعه اقتصادی، اقتدار ملی و حل مسائل کشور تلقی می‌شود. محور دوم، استقلال علمی است؛ به این معنا که کشوری که صرفا مصرف ‌کننده دانش دیگران باشد، در تصمیم‌های راهبردی نیز وابسته خواهد ماند.

وی محور سوم را تبدیل علم به فناوری و ثروت دانست و اظهار کرد: در این نگاه، پژوهش زمانی ارزش افزوده واقعی ایجاد می‌کند که بتواند به فناوری، محصول، شرکت‌های دانش‌بنیان و در نهایت به ارتقای کیفیت زندگی مردم منجر شود. محور چهارم نیز توجه ویژه به سرمایه انسانی و نخبگان است؛ زیرا بدون نیروی انسانی توانمند، هیچ سیاست علمی به نتیجه نخواهد رسید.
 

نادری با بیان اینکه در کنار این محورها، نگاه بلندمدت به آینده فناوری نیز اهمیت دارد، اضافه کرد: به این معنی که کشور نباید صرفا مصرف‌ کننده فناوری‌های موجود باشد، بلکه باید برای حضور در فناوری‌های نسل آینده برنامه‌ریزی کند.

این فعال حوزه سیاست‌گذاری علم و فناوری با اشاره به تاکیدات رهبر شهید انقلاب بر موضوعاتی چون «تولید علم»، «مرجعیت علمی» و «اقتدار فناورانه» خاطر نشان کرد: تولید علم، نقطه آغاز زنجیره است. منظور از آن، خلق دانش جدید و توسعه مرزهای علم از طریق پژوهش‌های اصیل است. اما مرجعیت علمی یک گام فراتر می‌رود و زمانی محقق می‌شود که دیگران نیز برای حل مسائل علمی به یافته‌های پژوهشگران ایرانی استناد کنند یا ایران در یک حوزه علمی به بازیگری اثرگذار تبدیل شود.

وی یادآور شد: اقتدار فناورانه مرحله‌ای است که دانش تولید شده به فناوری‌های راهبردی، صنایع پیشرفته، تجهیزات پیچیده و توان حل مسائل واقعی کشور تبدیل می‌شود. بنابراین این سه مفهوم در امتداد یکدیگر قرار دارند؛ تولید علم بدون فناوری، دستاورد اقتصادی و راهبردی محدودی خواهد داشت و فناوری بدون پشتوانه علمی نیز پایدار نخواهد بود. بر اساس رویکرد رهبر شهید، فناوری صرفا یک ابزار اقتصادی نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی، تاب‌آوری اقتصادی، قدرت بازدارندگی و حتی دیپلماسی علمی کشور به شمار می‌رود.
 

نادری در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهیم این منظومه فکری را به فناوری‌های نوظهور امروز تعمیم دهیم، چه جایگاهی برای هوش مصنوعی، فناوری کوانتوم، زیست‌فناوری، میکروالکترونیک، فتونیک و فناوری‌های شناختی می‌توان متصور بود، گفت: اگر این چارچوب را به شرایط امروز تعمیم دهیم، فناوری‌های نوظهور همان جایگاهی را پیدا می‌کنند که در دهه‌های گذشته فناوری نانو یا زیست‌فناوری داشتند، با این تفاوت که اکنون رقابت جهانی بسیار شدیدتر شده است.

وی افزود: هوش مصنوعی به زیرساخت تحول در همه صنایع تبدیل شده است؛ فناوری کوانتوم می‌تواند آینده محاسبات، ارتباطات امن و حسگرهای فوق‌دقیق را متحول کند؛ زیست‌فناوری نقش مهمی در امنیت غذایی، سلامت و کشاورزی دارد؛ فتونیک و میکروالکترونیک نیز پایه توسعه صنایع الکترونیک، تجهیزات پزشکی، مخابرات و سامانه‌های دفاعی هستند. فناوری‌های شناختی نیز در حوزه سلامت، آموزش، تعامل انسان و ماشین و سامانه‌های هوشمند اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند.

این فعال حوزه نوآوری و فناوری به تاکیدات رهبر شهید بر فناوری‌های نوظهور مانند فناوری کوانتوم اشاره و خاطر نشان کرد: به نظر من، ایشان فناوری کوانتوم را تنها یک موضوع دانشگاهی نمی‌دانستند، چرا که امروز این فناوری آینده بسیاری از صنایع پیشرفته را شکل خواهد داد. کشورهایی که امروز در این حوزه سرمایه‌گذاری می‌کنند، در واقع در حال ساخت زیرساخت فناوری سه یا چهار دهه آینده هستند.
 

وی افزود: ایران اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت به تولید رایانه کوانتومی در مقیاس صنعتی نرسد، اما می‌تواند در حوزه‌هایی مانند حسگرهای کوانتومی، ارتباطات امن، الگوریتم‌های کوانتومی، تجهیزات آزمایشگاهی و تربیت نیروی انسانی متخصص جایگاه قابل قبولی به دست آورد. مهم آن است که از چرخه جهانی این فناوری عقب نماند.

این محقق حوزه فناوری با بیان اینکه یکی از محورهای ثابت سخنان ایشان، جلوگیری از وابستگی علمی و فناورانه بود، اضافه کرد: استقلال علمی صرفا با صدور اسناد بالادستی محقق نمی‌شود. نخست باید سرمایه‌گذاری مستمر در پژوهش‌های بنیادی انجام شود، زیرا فناوری‌های پیشرفته بدون پشتوانه علمی شکل نمی‌گیرند.
 

وی به بیان نقش دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان در تحقق رویکردهای رهبر شهید پرداخت و اضافه کرد: دانشگاه‌ها مسئول تولید دانش و تربیت نیروی انسانی هستند، پژوهشگاه‌ها باید پژوهش‌های عمیق و میان‌رشته‌ای را هدایت کنند و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز وظیفه تبدیل دانش به فناوری و محصول را بر عهده دارند. زمانی این زنجیره کامل می‌شود که ارتباط مؤثر میان این سه بخش برقرار باشد. در غیر این صورت، دانشگاه مقاله تولید می‌کند، پژوهشگاه گزارش می‌نویسد و صنعت مسیر دیگری را دنبال خواهد کرد.

انتهای پیام